Start van het nieuwe schooljaar van onze pionierscholen

De 52 scholen van Stichting De Haagse Scholen hebben allemaal hun eigen karakter. Misschien klinkt dat als een open deur maar de visie die aansluit bij dat eigen karakter vormt de basis van hoe de scholen onderwijs bieden. Dit bepaalt welke keuzes er gemaakt worden. Het bezig gaan met MAKEN is voor de pionierscholen die hier op deze site belicht worden een bewuste keuze waarin steeds nieuwe stappen gezet worden.

De Haagse Beek koos bijvoorbeeld voor Lego in de school. Dat gaat niet zomaar. Legoblokjes raken gauw kwijt. Daarom is nagedacht over een ruimte waar gewerkt gaat worden, geïnvesteerd in opbergdozen en nadegacht over opruimen en organiseren. ‘Een hoop gedoe dus,’ zullen veel leerkrachten zeggen maar Lego biedt wel enorm veel mogelijkheden. Eigenlijk heeft het alles in huis wat je zoekt in MAAKonderwijs: Je kunt spelen met licht en geluid, sensoren inzetten die daarop reageren, motoren gebruiken om je bouwsels te laten bewegen en software programmeren om alles op je eigen manier aan te sturen.

Marian Voorham nam haar team hierin mee en organiseerde vlak voor de zomervakantie een studiedag met Thijs van der Kaaij. Hij gaf het team de praktische opdracht om een simpel ontwerp van een molentje eerst na te bouwen en daarna te verbeteren. En dan blijkt dat je kunt spelen met alle mogelijkheden en de oplossingen onbeperkt zijn. Hierbij ontstaat plezier en komen de verhalen los.

Onderstaand filmpje laat zien wat spelen, onderzoeken, bouwen, herbouwen, problemen oplossen en verwonderen teweeg brengt bij de leerkrachten en nog belangrijker bij de leerlingen…

Dit jaar gaan we dus aan de slag om binnen de school een leerlijn Lego neer te zetten. Van kleuters tot en met groep 8 is er een opbouw in moeilijkheid in mogelijkheden. De bedoeling is om deze opbouw te linken aan portfolio’s van de leerlingen en waar mogelijk ook aan taal en rekenen. Dat staat niet in een dag. Daar moet je al doende stap voor stap mee aan de slag om in de praktijk te ervaren wat werkt.

De Haagse Beek is een voorbeeld van een pionierschool waar de lijntjes van vorig jaar doorgetrokken gaan worden in komend schooljaar. Scholen hebben daarin hun eigen focus. OBS De Baanbreker en OBS Het Galjoen willen techniek gaan koppelen aan taal, De Kleine Keizer zoekt in hun techniekonderwijs verbinding met het Maris College, OBS Ypenburg gaat zich samen met Collegaschool OBS De Notenkraker verder verdiepen in de geschiedenis van hun eigen wijk met Cultuurschakel en Historische Vereniging Buitenplaats Ypenburg, SO De Piramide gaat een klanken/muziekhoek ontwikkelen voor kleuters en OBS Benoordenhout gaat inzetten op een creatieve manier om het Engels in hun school een plek te geven.

Er leven nog meer MAAK-initiatieven bij de Haagse Scholen. Sommigen daarvan zijn gehonoreerd met extra budget om van hun vonken een vuurtje te maken. Deze initiatieven zullen van en met elkaar gaan leren om dat vuurtje brandende te houden en nog eens extra op te stoken.

Ik hoop dus op een spannend nieuw schooljaar!
Wordt vervolgd,
Annemarie

Vonken en vuurwerk op De Haagse Scholen

Dit schooljaar zijn voor het eerst de Innovatie-Vonken van Stichting De Haagse Scholen toegekend. Dat zijn gelden voor innovatieve plannen die in alle lagen van de organisatie kunnen worden aangevraagd, van een minivonk ingediend door leerlingen tot aan een megavonk waarin verschillende scholen met elkaar samenwerken.

Ondanks alle drukte rond corona namen veel leerlingen, collega’s en teams de moeite om een aanvraag in te dienen. Dat leverde een keur aan mooie plannen op die uiteraard geld krijgen maar ook een platform voor hun ideeën. De plannen die niet zijn gehonoreerd krijgen de gelegenheid om met een beleidsmedewerker te sparren over (andere) mogelijkheden. Zo kunnen ze hun vragen en kwesties toch delen en samen op zoek gaan naar wat een volgende stap zou kunnen zijn. En wie weet is een volgende aanvraag voor een Vonk of een andere subsidie dan wel succesvol.

De innovatieve ideeën die gelden hebben ontvangen uit de Vonkenpot zullen volgend schooljaar samenkomen en hun plannen aan elkaar presenteren. Zo willen leren we van elkaars perspectieven. Op deze manier komen gedachten over innovatie in het volle licht te staan en kunnen ze anderen inspireren.

Een mooi voorbeeld van aangevraagde vonken is een Medium Vonk van OBS De Kleine Keizer. Zij gaan de samenwerking aan met het Maris College op het gebied van techniek. De eerste stappen zijn al gezet…

Een ander mooi voorbeeld is de aanvraag van Galjoen en Baanbreker die samen gingen voor een Mega Vonk. Zij zoeken de connectie tussen Maakonderwijs en taal…

Volgend jaar zullen de lijnen worden doorgetrokken en de vonken steeds meer gestalte krijgen. Vuurwerk dus en de vlam brandende houden! De leerlijnen die hierbij gaan ontstaan zullen worden gedeeld op deze site.

Wordt dus vervolgd…

Herdenking van de slag om Ypenburg

Je moet het maar durven: Je gedicht voordragen als allerlei vreemde ogen en camera’s op je gericht zijn. Of de burgemeester interviewen en een gesprek aangaan met Brigade generaal der Grenadiers Timmermans en stadsdeel directeur mevr. Sevinga. De leerlingen van Openbare Basisschool Ypenburg deden het: ‘Mijn handen trilden echt juf, toen ik de microfoon vasthield.’ Het is best eng om in het nieuws te komen. Hieronder een artikel over de herdenking in deze Telegraaf van 11 mei 2021.

Ieder jaar herdenkt de school de slag om Ypenburg die op 10 mei 1940 plaatvond, bij het monument van de Grenadiers en Jagers dat de school heeft geadopteerd. Zo leren de leerlingen over hun wijk, de plek waar ze wonen, vroeger een vliegveld dat de Duitsers op 10 mei 1940 wilden innemen. Met weinig materieel en veel moed is die slag door Nederland gewonnen. Weinig mensen weten dat dit veel invloed heeft gehad op het verdere verloop van de oorlog.

Ondanks de beperkingen van Corona hebben de leerlingen van groep 8 er dit jaar extra veel werk van gemaakt. Onder begeleiding van Astrid Abbing van Historische Vereniging Buitenplaats Ypenburg verdiepten ze zich in wat er die dag allemaal gebeurde. Samen met Thomas Foster maakten ze filmpjes, met Henk Kronenberg bezochten ze de bunker, met Toos Bartels van Techniekmenu deden ze een leerzame escaperoom die vooral veel kennis opleverde over George Maduro (niet alleen bekend van Madurodam maar ook een oorlogsheld die dapper heeft gevochten in de strijd om vliegveld Ypenburg). En Grenadier Mert bezocht de school en vertelde ze hoe de de Grenadiers vandaag de dag bezig zijn met vrede en vrijheid.

Alle ervaringen, kennis en verhalen vertellen de leerlingen aan u door op hun eigen website: https://storytelling.historischypenburg.nl/ In teksten, tekeningen, podcasts en filmpjes vertellen de leerlingen op hun eigen manier de verhalen door. Verhalen over vrede en vrijheid die we moeten blijven vertellen.

Hieronder een filmpje over de herdenking.

Het hele interview van Saabria en Lemnia met Burgemeester van Zanen van Den Haag, Brigade generaal der Grenadiers Timmermans en stadsdeel directeur mevr. Sevinga is hieronder te beluisteren.

Volgend jaar wil Stichting De Haagse Scholen meer scholen en leerlingen betrekken bij deze herdenking en de samenwerking met Historisch Ypenburg voortzetten.

We blijven verhalen van vrede en vrijheid vertellen.

Wordt dus vervolgd…

Storytelling op OBS Ypenburg: op naar 10 mei

Op een heleboel manieren hebben leerlingen van groep 8 van OBS Ypenburg onderzoek gedaan naar wat er gebeurde tijdens de slag om Ypenburg toen hun vinexwijk nog een vliegveld was. De leerlingen onderzochten veel zelf en leerden daarbij diverse bronnen raadplegen. Ze hadden hierbij hulp van Astrid Abbing en andere leden van van Historische Vereniging Buitenplaats Ypenburg.

Met de escaperoom van Toos Bartels van Techniekmenu verdiepten de leerlingen zich op een hele andere manier in die 10e mei 1940 en de Tweede Wereldoorlog die daarop zou volgen.

Het project Storytelling heeft tot doel de leerlingen op hun eigen manier hun verhaal te laten terugvertellen. Een verhaal vertellen kan op veel manieren. De leerlingen hebben hun kennis verwerkt in tekeningen en teksten maar ook in geluidsfragmenten, podcasts en filmpjes.

Daar kregen ze hulp bij van filmdocent Thomas Foster die bovendien iPads meebracht die de school mocht lenen van Filmhuis Den Haag.

Alle items van de leerlingen zullen voor iedereen te zien zijn op hun eigen website die de leerlingen voor het eerst zullen tonen aan de burgermeester van Den Haag en het Garderegiment Grenadiers en Jagers die op 10 mei weer de jaarlijkse herdenking komen bijwonen bij hun monument dat de school geadopteerd heeft.

Vandaag hebben de leerlingen teruggekeken naar wat ze hebben geleerd van het project. Ze keken ook voorruit naar hoe ze de Grenadiers en Jagers en de burgermeester in hun school willen ontvangen.

Wordt dus vervolgd…

In dit blog was al eerder te lezen hoe de leerlingen hun eigen podcast maakten met Grenadier Mert, hoe ze oefenden met radio maken en hoe het project gestart is aan de hand van de ideeën van de leerlingen zelf.

Leerlingen doen onderzoek naar hun eigen buurt en maken podcast met Grenadier Mert

Voor het project Storytelling doen de leerlingen van groep 8 van OBS Ypenburg onderzoek naar de geschiedenis van hun eigen buurt en in het bijzonder naar de slag om Ypenburg die op 10 mei 1940 plaatsvond op de plek waar nu hun school staat. Ze kozen ervoor om over dit onderwerp zelf een website te bouwen waarin ze al hun items kwijt kunnen. De onderzoekjes zijn heel verschillend: historische plekken in de buurt, belangrijke personen uit die tijd, wapens, vliegtuigen, verhalen, gebeurtenissen… er is voor elke leerling wel iets wat de interesse wekt.

De bevindingen van de leerlingen worden vastgelegd in teksten, tekeningen, foto’s, verhalen en filmpjes. Een podcast leent zich goed voor verhalen en bij wie kunnen de leerlingen nou beter informatie ophalen dan bij de Grenadiers en Jagers? Dit garderegiment heeft hier in 1940 gevochten en de school heeft hun herdenkingsmonument geadopteerd.

Als voorbereiding op het maken van podcast hebben de leerlingen vorige week geoefend. Hoe hou je een goed interview waarbij je niet alleen vragen van een lijstje afwerkt? Daarvoor moet je goed kunnen luisteren, doorvragen en samenvatten. Zonder te hakkelen en te stamelen je vraag stellen valt ook nog niet mee. En dan moet de techniek ook meewerken. Dat is een kwestie van timing en opletten. Is de tune op tijd? Worden de stemmen niet te hard opgenomen of juist te zacht?

Grenadier Mert had foto’s meegebracht waarbij hij heel boeiend kon vertellen. Daarbij ging hij moeilijke onderwerpen niet uit de weg…

Na het gesprek met de klas was het tijd voor de podcast. Jarl deed hierbij de techniek en Liviënne, Lemnia en Vienty hadden vragen voorbereid. Het is mooi om te horen hoe de leerlingen nu al gegroeid zijn in hun spreek- en luistervaardigheden en welke paralellen in het gesprek naar boven kwamen tussen mei 1940 en nu. Grenadier Mert wist de verbanden dan ook heel helder te schetsen en wist veel over zijn regiment te vertellen.

Maar dat moet u natuurlijk zelf beoordelen en de podcast gewoon gaan luisteren!

De podcast is ook te vinden op ons kanaal op Spotify

We willen Grenadier Mert heel erg bedanken voor zijn boeiende verhalen en zijn open en enthousiaste uitleg. We weten nu dat ook militairen het eng vinden om uit een vliegtuig te springen en hoe belangrijk je mindset is voor hoe je gebeurtenissen ervaart. Naast veel info heeft Mert ook de nodige levenservaring gedeeld met de leerlingen.

Volgende week gaat het project weer verder,
dus wordt vervolgd…

Vervolg Storytelling op OBS Ypenburg

Op OBS Ypenburg doen leerlingen uit groep 8 mee aan het project Storytelling. Op anderhalve meter tussen alle coronamaatregelen door komt Astrid Abbing van Historische Vereniging Ypenburg de klas in om samen met de leerlingen onderzoek te doen naar de rijke geschiedenis van dit stadsdeel.

Wist u dat de wijk Ypenburg vroeger een vliegveld was? Wist u dat hier op 10 mei 1940 de slag om Ypenburg heeft plaatsgevonden? Wist u dat de Duitsers deze slag hebben verloren? En weet u dat dit nog ieder jaar in de wijk en ook op OBS Ypenburg wordt herdacht? De school heeft hierin een lange traditie en heeft het herdenkingsmonument van de Grenadiers en Jagers – die hier ook destijds hebben gevochten – geadopteerd.

In dit project doen de leerlingen een eigen onderzoek naar wat er op Ypenburg die 10e mei heeft plaatsgevonden. Zo’n onderzoek kan gaan over personen (als bijvoorbeeld George Maduro, jazeker van Madurodam maar ook een oorlogsheld), over plaatsen, over verhalen of materialen (zoals tanks, vliegtuigen en wapens uit die tijd). Zelfstandig of in groepjes verwerken de leerlingen hun onderzoek tot een item voor op de website die ze over dit onderwerp aan het bouwen zijn.

Zo vertellen ze op een eigentijdse manier in woord, beeld en geluid hun eigen verhaal over die dag. De leerlingen hebben er zelf voor gekozen om hun verhalen via een website door te vertellen. Ze houden zich dus niet alleen bezig met wat ze willen vertellen maar ook hoe ze het willen vertellen. We hebben daarvoor een complete radiostudio ingericht…

De leerlingen zijn dus alvast aan het oefenen voor een podcast die ze willen gaan maken. Vraagtechnieken als doorvragen en samenvatten komen hierbij aan de orde. In onderstaand geluidsfragment is vast te horen hoe dat oefenen ging…

De klas is dus vollop met het project aan de slag en de leerlingen hopen de komende week twee militairen van het Garderegiment Grenadiers en Jagers te interviewen.

Op de website die door de leerlingen zal worden vormgegeven zijn dus straks naast geschreven verhalen ook verhalen en interviews te beluisteren. Maar dat is nog niet alles. Filmdocent Thomas Foster helpt de leerlingen bij het maken van bewegende beelden en filmpjes. Daarvoor heeft hij van het Filmhuis Den Haag iPads mogen lenen waar de leerlingen mee kunnen werken. Daarover komt in een volgend artikel meer.

Wordt dus vervolgd…

Mirjam Wentink: ambulant begeleider en out of the box denker

Hoe kunnen zieke leerlingen toch naar school? Naar welke school gaan ze dan? Of kunnen ze gewoon naar de school in de buurt? Wat is daarvoor nodig? Wie helpt daarbij en op welke manier?

Mirjam Wentink van (v)so De Piramide kan daarover als ambulant begeleider van alles vertellen. Zij heeft al ruim vijftien jaar ervaring op dit gebied en weet als geen ander hoe je op maat en tegelijkertijd out of the box moet denken om deze leerlingen te begeleiden.

Gijs van der Stel: Gamechanger in onderwijs

Leren is een complex proces dat zich voornamelijk afspeelt in ons hoofd. Wie zich met leren bezighoudt is ook altijd bezig met de vraag hoe we dit leren zichtbaar kunnen maken. Aansluitend daarop zijn er ontelbaar veel manieren van onderwijs. Onderwijsland heeft vele gezichten, inzichten, perspectieven en meningen. Op de vraag: ‘hoe geven we onderwijs in Nederland?’ zijn meer dan duizend antwoorden te geven. Bij Stichting De Haagse Scholen (DHS) – die het openbaar basisonderwijs verzorgt op 52 scholen in Den Haag – ontstond de behoefte om meer voor het voetlicht te krijgen op welke wijze professionals binnen de stichting met hun vak bezig zijn.

Iedereen die zich met onderwijs bezighoudt heeft te maken met methoden, protocollen en afspraken maar daarnaast is er sprake van eigen voorkeuren, interessen en passies. Op alle lagen van ons onderwijs zijn professionals bezig hun eigen invulling te geven aan hun vak, met onderwijs MAKEN dus. Onderwijs is iedere dag ook weer een stap in het onbekende, een avontuur. Je kunt je nog zo goed hebben voorbereid, hoe iets landt bij de leerling heb je nooit helemaal in de hand.

Voor ons podcastkanaal ‘Onderwijs Maken’ gaan we in gesprek met de onderwijsMAKERS van DHS. Welke ideeën en passies voor hun vak leven er bij onze collega’s? Welke kennis en vaardigheden hebben ze daarbij opgedaan? Welke inzichten zijn voor hen belangrijk? Op deze manier zullen we na een tijdje een hele waaier hebben van hoe onderwijs er uit kan zien.

Voor deel 2 uit deze serie gingen we in gesprek met Gijs van der Stel. Wat is ‘The Game Changer’ waar Gijs aan werkt? Hoe denkt hij als gymleerkracht over sociaal veilig buitenspelen? Met wie werkt hij samen? Waar haalt hij zijn kennis vandaan? Hoe doet Gijs onderzoek? U hoort het allemaal in deze podcast. En Gijs, dankjewel voor dit inspirerende gesprek. Wordt vervolgd…
Annemarie van Es

Hoera! Voor ons kanaal ‘Onderwijs Maken’ staat de eerste podcast op Spotify!

Daar moet je eigenlijk niet over schrijven, dat moet je gewoon gaan luisteren!

Toch wil ik heel kort wat achtergronden schetsen. Waarom gaan we met audio aan de slag en hoe zijn we te werk gegaan? Al langer wilden we binnen Stichting De Haagse Scholen (DHS) meer zichtbaar maken welke onderwijstalenten er binnen onze stichting werkzaam zijn en welke diversiteit aan kwaliteiten zij laten zien in de klas. Als grote stichting met 52 Haagse basisscholen weten we niet altijd van elkaar wie waar goed in is. Wat zou er niet mooier zijn dan een heel portfolio te hebben aan gesprekken met onderwijsprofessionals die allemaal vanuit hun eigen expertise praten over hun vak.

Omdat ik in hart en nieren een MAKER ben schafte ik het ‘Handboek Ontdeklab‘ aan waarin ik Tjeerd van den Elsen aantrof met zijn Radiorakkers. Ik had al begrepen dat audio ongekende onderwijsmogelijkheden heeft en dat dit kan bijdragen aan het bewust ontwikkelen van mondelinge taalvaardigheid. Tjeerd gaf mij door zijn jarenlange ervaring met audio nog meer suggesties en aanknopingspunten voor toepassingen in de klas. Voor het STEAM & Designlab van DHS hebben we onze apparatuur bij Radiorakkers aangeschaft, inclusief een opleiding om met de spullen aan de slag te gaan. Het werd een Rødecaster Pro voor een mobiele miniradiostudio en een Tascam om interviews op straat te houden.

Wij begonnen dus aan de keukentafel met een complete uitrusting. Dat is geweldig. Dat hoor je ook zeker aan de kwaliteit. Natuurlijk kun je opnames maken met je telefoon, maar het is wel een hele ervaring om je eigen stem en die van degene met wie je in gesprek bent direct terug te horen op je koptelefoon. Die ervaring – waarbij het altijd weer gaat over prikkelen van nieuwsgierigheid en verwondering – gunnen we onze leerlingen ook. En hoe wij hier onderwijs van gaan maken zal de komende tijd in dit blog te lezen maar ook te horen zijn.

We gaan onze nieuwe audio mogelijkheden direct inzetten bij ons project ‘Storytelling’. De rol hierin van Astrid Abbing van Vereniging Historisch Ypenburg en van onze pionierschool OBS Ypenburg is op deze site te lezen en nu ook hieronder te beluisteren. In minder dan 10 minuten weet u een hoop meer.

Veel luisterplezier en wordt vervolgd…
Groet,
Annemarie van Es

Als we meer zouden MAKEN zouden we minder vernielen!

Ik voel erg de behoefte #ietspositiefs te delen na een aantal #avondklokrellen waarvan de meeste Nederlanders volgens mij net als ik heel droevig worden. En omdat ik een MAKER ben die zich bezig houdt met #maakonderwijs ligt mijn positieve bijdrage ook in die lijn.

Ik ben ervan overtuigd dat als je met aandacht iets maakt, je #ontwerp hebt bijgeschaafd, je de #techniek hebt eigengemaakt om iets te laten ontstaan, dan kan je geen vernieler zijn, dan voel je ook die liefde voor andermans materiaal. Want MAKEN kost moeite en vernielen is in een handomdraai gebeurd. Zet die ruit er maar weer eens in. Hang die deur maar weer in het lood. Veel vernielers kunnen dat niet eens. Het zou ze goed doen om eens te MAKEN wat ze eerst hebben stuk gemaakt. Ze zouden er op meerdere manieren van leren.

Bij het maken bouw je verder op kennis van anderen. LinkedIn is voor mij een platform waar ik veel inspiratie opdoe. Een hele mooie bijdrage was voor mij die van Barbara Stock Majoewskij zij een artikel deelde van #EdithEger uit de NRC omdat dit een ‘sprongetje in haar’ losmaakte en ze meer van dergelijke sprongetjes wilde gaan delen. Een mooi streven want het artikel heeft mij weer geïnspireerd.

Edith Eger heeft als slachtoffer van de holocaust dingen meegemaakt die nogal wat ernstiger zijn dan de huidige rellen en pandemie. Ze werd therapeute en zegt in het artikel dat ‘expressie het tegenovergestelde is van depressie… Dat wat uit je lichaam komt maakt je niet ziek, het is wat binnenblijft.’ En dat is nou net de essentie die ik altijd voel bij MAKEN. Iets wat je maakt, hoe eenvoudig ook, is altijd van jou, is altijd een vorm van expressie. Een sjaal breien, een verhaal schrijven, een maaltijd koken, een tafel timmeren, een spel programmeren, een foto maken… Iedere dag MAKEN we en als we dat doen met zorg en aandacht wordt je daar gelukkiger van.

Ik wil afsluiten met een andere prachtige quote die ik las vandaag via DR. Travis Bradberry. Hij deelde op LinkedIn een uitspraak van Warren Buffett: ‘someone is sitting in the shade today because someone planted a tree a long time ago.‘ Ik wil als MAKER zo’n bomenplanter zijn. Mijn nieuwe boom is MakenmetMarie, een site waarop we delen welk onderwijs we MAKEN in ons STEAM & Designlab van Stichting De Haagse Scholen. Producten en inzichten die daarbij ontstaan delen de scholen met elkaar en met iedereen die ook met MAKEN bezig is. Voorbeelden van leerlijnen, thema’s en concepten zijn er te bekijken en te downloaden. Uiteraard zijn mijn #MAAK-lessen ook nog steeds online voor leerkrachten, ouders en kinderen op de Woordenbeeldclub.com.

Zo hoop ik met liefde voor het MAKEN dat zaadje te planten en die boom te laten groeien met al die vertakkingen die MAKEN in zich heeft. Bouw gerust voort op wat je vindt op deze sites, geniet van het MAKEN en maak de wereld een beetje mooier.